Bulgarije is hét land van de Damascener roos en brengt ’s werelds hoogste kwaliteit rozenolie en rozenwater. Op 21 mei 2017 was het weer zo ver: de Rozen Studie & Wellness reis, een samenwerking tussen Chi Natural Life en Stichting Wellness & Aromatherapie. Een fantastische ervaring waarbij we alle facetten van de bijzondere roos hebben mogen ontdekken: van het plukken van de rozen, het zelf destilleren tot aan de fantastisch geurende rozenolie en rozenwater!


De rozenvallei

De Bulgaarse rozenvallei is een unieke plek op de wereld: een gebied van 60 km lang die als het ware tussen twee bergkammen is ingeklemd. De rosa damascena heeft hier het perfecte klimaat om te groeien: korte, milde winters en lange warme lentes. Op de velden waar de biologische rozen groeien, krijgen wilde bloemen en kruiden vrij spel. Klaprozen, kamille, marjolein, pepermunt: een prachtig gezicht. Naast de klassieke rosa damascena, vinden we in de rozenvallei ook de rosa alba. Deze witte rozensoort is een serene, verfijnde olie met een zoete en verleidelijke geur. De witte roos bevat minder etherische olie dan de rosa damascena en is daardoor kostbaarder.

Groep Rozenplukkers
A Touch of Roses

In de vroege ochtend, als de zon langzaam opkomt, trekken we samen met de plukkers naar de velden. In de verte komt de geur van de rozenvelden je tegemoet. De dauw zit nog op de rozen en ze zijn klaar om met de hand geplukt te worden. Het plukken in de ongerepte natuur, de zingende vogels, de opkomende zon en de intense geur van de roos, maken het een ervaring om nooit te vergeten.

Wanneer de rozen door de warme zon gaan bloeien, moeten ze zo snel mogelijk geplukt worden: door de warmte van de zon verdampen geurmoleculen van de roos naar de lucht. Hoe eerder er geplukt wordt, hoe meer rozenolie er nog in de rozenblaadjes zit. Het plukken én verwerken van rozenblaadjes moet gebeuren in maar liefst drie weken tijd!

De plukkers zijn meestal zigeuners en vaak hele families die samen in de velden aan het werk zijn. Ze krijgen betaald per kilo geplukte rozen. Het vakmanschap en de snelheid van de plukkers zijn prachtig om te zien. Zelf hadden we met drie personen bijna drie uur nodig om één zak met rozenbloemen te vullen! Wanneer de eerste zakken klaar zijn voor de destillatie worden ze met paard en wagen vervoerd naar het weegpunt. Vanuit daar vertrekken ze rechtstreeks naar de destilleerderij om nog dezelfde dag verwerkt te worden.


De Bulgaarse rozenboer van Chi

Uiteraard mocht een bezoek aan onze eigen rozenleverancier niet ontbreken! We hebben zelf met onze rozenleverancier de rozen gedestilleerd en nogmaals bevestigd gekregen hoe specialistisch en kostbaar het maken van rozenolie en rozenwater is. Onze boer kweekt zijn rozen op meer dan 50 hectare grond. Het plukken is zeer arbeidsintensief wat betekent dat op een zonnige dag tijdens de oogst 500 plukkers per dag nodig zijn! 

Chi Rozenolie uit Bulgarije, eko
Het winnen van rozenolie en rozenwater

De geur van de rozen in de destilleerderijen is zeer intens en betoverend. Bij het dure destillatieproces ontstaan twee producten: rozenolie en rozenwater (rozenhydrolaat). We hebben twee destillatiemethoden zelf mogen ervaren: waterdampdestillatie en CO2 extractie.

Bij de traditionele waterdampdestillatie wordt door middel van hete stoom het water met daarin de rozenblaadjes verhit. De warme damp neemt de geurmoleculen mee uit de blaadjes. Door het afkoelen wordt de damp vloeibaar: zo heb je het rozenwater en daar bovenop blijft de rozenolie drijven. Onze boer herhaalt dit proces nog een keer om het product nóg concentreerder en krachtiger te maken. Traditioneel wordt bij de winning van de rozenolie de ketel waar de olie wordt gewonnen verzegeld. Al zo lang onze boer rozenolie destilleert, mag alleen het hoofd van de familie de zegel verbreken om zo aan het einde van het proces de olie te ‘winnen’.

Daarnaast is er een bijzondere tweede methode: de CO2 extractie van de roos. Deze rozenolie is met ‘koude’ kooldioxide (CO2) uit de rozenblaadjes gehaald. Met een CO2 olie heb je een olie waarvan de geur het meest lijkt op die van de plant omdat bijna alle plantenstoffen erin behouden blijven.

Voor rozenwater destilleert onze rozenboer de rozen puur voor het water. Er wordt geen rozenolie uitgehaald, waardoor de concentratie rozenolie in het water zeer hoog is ten opzichte van de meeste andere rozenwaters! Dit is uniek in de wereld van de roos en fantastisch voor de kwaliteit van het rozenwater: het is langer houdbaar, sterk geurend en heeft een betere werking!

Gemiddeld is de opbrengst aan rozenolie ongeveer 1 kilo olie uit 5000 kilo bloemen, maar voor biologische rozenolie is nog veel meer nodig – tussen de 6000 tot 8000 kilo verse rozen. Een veld van 1 hectare rozenstruiken levert ongeveer een kilo olie op per jaar. 

Ellen & Annemarie
Leren, voelen en proeven

Docente Ellen Wagenaar van Stichting Wellness & Aromatherapie verzorgde voor de groep drie interessante workshops. Ze heeft ons meegenomen in de fascinerende wereld van de roos. De toepassingen van rozenolie en rozenwater zijn eindeloos. Dit komt omdat de roos tot wel 500 verschillende bestanddelen bevat. De vele toepassingen brachten we in de praktijk door zelf huidproducten met de roos te maken: een parfum, huidolie, balsem en badolie. Ellen en Annemarie (de) Kok van Ziel & Zalig gaven samen een kookworkshop met de verse rozenblaadjes. Wat een feest! De rozen die in de ochtend door onszelf zijn geplukt, konden we mooi gebruiken voor heerlijke lunchgerechten: rozencakejes, fruitspread met roos, rozenzout, rozendressing, zadenrepen, rozenhoning en zelfs rozenbonbons! 


Wellness

Al de indrukken hebben we kunnen verwerken in het Spa hotel in Pavel Banya, een kuuroord in het hart van de rozenvallei. Dit stadje profiteert van de vele warmwaterbronnen die Bulgarije rijk is. Het hotel biedt alles om te kunnen ontspannen na een ochtend vroeg opstaan en rozen plukken. We hebben genoten van het warme bronwater in het zwembad, zelfs bronwater in het ligbad op hotelkamer (met rozenblaadjes!) en van massages met rozenolie en rozenkwarts. 


Authentiek Bulgarije

Onder begeleiding van de Bulgaarse Denitsa hebben we Bulgarije mogen ontdekken. Bulgarije is een prachtig land met een ongerepte natuur: er zijn meer dan 160 beschermde natuurgebieden, natuurreservaten, watervallen en dat alles met een rijke geschiedenis. Bulgarije is tegelijkertijd een land in opbouw na het communistische regime, wat zijn sporen zowel bij de bevolking als in de omgeving heeft nagelaten.

Sofia, de hoofdstad van Bulgarije, is prachtig gelegen aan het Vitosha gebergte. Sofia is al eeuwen het kruispunt tussen West Europa en het Oosten. In de geschiedenis hebben vele volkeren hier hun sporen achter gelaten en ook vandaag is de stad een mix van diverse culturen. Zo bekeken we ook het bergstadje Koprivshtitsa, een schilderachtig bergdorpje op 950 meter hoogte in het Balkan gebergte. We ontdekten Kazanluk, de hoofdstad van de rozenvallei. In deze stad zijn vele grafheuvels gevonden waar de Thracische koningen in begraven liggen: de oudste cultuurbeschaving van Europa.

We hebben mogen proeven van de veelzijdige Bulgaarse keuken en genieten van rozenlikeur! Op het rozenfestival in Karlovo werden we hartelijk ontvangen door de burgemeester. Samen met de locals hebben we gedanst, gezongen en geproost op de rozen. Het bezoek van een groep en bedrijf helemaal uit Nederland werd al snel groot nieuws in Bulgarije en uitgezonden op de nationale televisie! 


De betoverende roos hebben wij voor altijd in ons hart gesloten!


Lees hier meer over de roos!